İskenderiye Rüzgârı: Unutuşun Estetiği

İskenderiye’nin o eski, mermer sütunlarının arasından geçip giden rüzgârı dinlerseniz, size taştan ve kumdan daha eski bir hikâye anlatmaz. Sadece susar. Bir zamanlar Akdeniz’in en kalabalık, en gürültülü dersliklerinden geriye kalan o büyük boşluğu fısıldar.

Yüzyıllar geçti. O büyük kavgalar bitti, meşaleleri tutan eller çoktan toprağa karıştı. Geriye sadece yarım kalmış kemerler ve o kemerlerin altından gelip geçen yalnız bir uğultu kaldı.

Tarih kitapları o kütüphanenin yanışını rafların, parşömenlerin ve binlerce yıllık ruloların kül oluşu gibi anlatır. Hep o kuru, o fiziksel kayıptan söz ederler. Oysa yanıp kül olan şey sadece taş ve kâğıt değildi. O gün o meşaleler kütüphanenin pencerelerinden içeri süzülürken, asıl yıkım insan ruhunda gerçekleşiyordu. İnsan ruhundan kopan, bir daha asla yerine konamayacak o devasa parçayı kimse ölçemedi.

Her yanan parşömenle birlikte, bir insanın içindeki o saf merak, o anlama arzusu ve o şefkatli uyanış da küle dönüştü. Dünyanın bütün kütüphaneleri aslında insanlığın ortak ruhunun hafıza odalarıdır. Ve o odalar bir kez ateşe verildiğinde, geriye sadece yıkılan kütüphaneler ve yarım kalan cümleler kalır.

Şimdi bu loş koridorlarda yürürken, o yarım kalan cümlelerin sızısını arıyor gözlerim. Burası, bir zamanlar geometrinin, yıldızların ve düzenli bir aklın öğretildiği yerdi. Şimdi ise yalnızca unutuşun o şık, o teslim olmuş sessizliği kaplamış her yeri. Ne bir öfke kalmış duvarlarda, ne de bir pişmanlık izi.

İnsanlık olarak ne kadar kolay harcıyoruz içimizdeki o saf ihtimalleri. Ne kadar çabuk alışıyoruz o konforlu, o karanlık sessizliğe.

Hypatia’nın parşömenleri kayboldu, kütüphanenin külleri rüzgârla Akdeniz’e karıştı. Bu metin bir suçlama ya da bir intikam çığlığı değil. Sadece, bir zamanlar buralardan geçmiş o rasyonel zarafetin ardından tutulan dilsiz bir yas.

Çünkü binalar yıkılır, insanlar ölür. Ama asıl trajedi, o binaların içinde kurulan o güzel rüyaların ve yarım kalan o cümlelerin bu kadar kolay unutulmasıdır.

Rüzgâr biraz daha sert esiyor şimdi. Taşlar soğuyor.

Ve bazı rüyalar, bir kez yarım kaldığında, bir daha hiçbir çağda tamamlanmıyor.